Όταν σκεφτόμαστε τους Νεάντερταλ, συχνά φανταζόμαστε ότι αυτοί οι μακρινοί πρόγονοί μας είναι μάλλον βάναυσοι, πεθαίνουν σε νεαρή ηλικία και τελικά εξαφανίζονται. Αλλά τα ευρήματα δείχνουν ότι τουλάχιστον μερικοί από αυτούς τους αρχαίους Νεάντερταλ επέζησαν μέχρι τα βαθιά γεράματα – παρά το γεγονός ότι υπέφεραν από ασθένειες.
Οι Νεάντερταλ ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες, ζούσαν σε σκληρά περιβάλλοντα, κυρίως πιο κρύα από σήμερα. Και φυσικά έπρεπε να αντιμετωπίσουν διαφορετικούς κινδύνους για τους σύγχρονους ανθρώπους – όχι μόνο κατά τη διάρκεια του κυνηγιού, αλλά και επειδή μοιράζονταν οικοσυστήματα με μεγάλα σαρκοφάγα ζώα όπως λιοντάρια, λεοπαρδάλεις και ύαινες.
Όμως, παρά τη σκληρή αυτή ζωή του κυνηγού τροφοσυλλέκτη, η έρευνά μας δείχνει ότι ορισμένοι Νεάντερταλ έζησαν αρκετά μεγάλοι και είχαν ακόμη και μερικά από τα σημάδια ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία – όπως εκφυλιστικές βλάβες στη σπονδυλική στήλη, συμβατές με οστεοαρθρίτιδα. Η έρευνά μας διαπίστωσε επίσης ότι ένας ενήλικος άνδρας Νεάντερταλ επέζησε από κατάγματα οστών. Και όταν πέθανε, τον έθαψαν μέλη της ομάδας του.
Παρουσίαση των Νεάντερταλ
Το πρώτο απολιθωμένο κατάλοιπο ενός Νεάντερταλ βρέθηκε το 1829 στο Βέλγιο. Αλλά μόλις το 1856 το είδος ονομάστηκε μετά την ανακάλυψη ενός μερικού σκελετού στη Γερμανία. Η τοποθεσία (που ονομάζεται Feldhofer) βρισκόταν στην κοιλάδα του Neander. Στα παλιά γερμανικά η «κοιλάδα» γράφεται «thal» και εξ ου γεννήθηκε το επιστημονικό όνομα Homo neanderthalensis , που σημαίνει «οι άνθρωποι από την κοιλάδα του Νεάντερ».
![](https://hellas-now.com/wp-content/uploads/2023/11/neanderthalscaredforeachother2.jpg)
Στις αρχές του 20ου αιώνα, τα απολιθώματα αρκετών Νεάντερταλ βρέθηκαν στη Γαλλία – αποτελώντας τους πιο ολοκληρωμένους σκελετούς που βρέθηκαν μέχρι τότε. Η περιοχή, που βρίσκεται στις παρυφές των ποταμών Dordogne και Vezère, είναι ένα αρχαιολογικό hotspot με μια σειρά από διάσημες τοποθεσίες, όπως το καταφύγιο Cro-Magnon, το Lascaux και το La Chapelle-aux-Saints.
Αυτές οι τοποθεσίες ήταν ζωτικής σημασίας για να βοηθήσουν τους αρχαιολόγους να κατανοήσουν την ανθρώπινη εξέλιξη στην Ευρώπη κατά το Ανώτερο Πλειστόκαινο. Αυτό είναι πριν από 126.000 χρόνια, μέχρι το τέλος της τελευταίας περιόδου των παγετώνων που ήταν περίπου 12.000 χρόνια πριν. Μία από αυτές τις τοποθεσίες, που ονομάζεται La Ferrassie, που βρίσκεται στο Dordogne της Γαλλίας, έχει δώσει τους πλήρεις σκελετούς δύο ενηλίκων και τους ημιτελείς σκελετούς πέντε ανήλικων Νεάντερταλ – καθώς και μερικά απομονωμένα οδοντικά υπολείμματα.
Οι περισσότεροι από αυτούς τους σκελετούς βρέθηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα, αλλά κατά τη διάρκεια προηγούμενων ανασκαφών στις τοποθεσίες (μεταξύ 1960 και 1970) οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν παιδικό σκελετό, ο οποίος ονομαζόταν La Ferrassie 8. Και μπορέσαμε να ολοκληρώσουμε περαιτέρω αυτόν τον σκελετό όταν επανεκτιμήσαμε το οστό παραμένει πιο πρόσφατα.
Νέα στοιχεία από αρχαίο τάφο
Ο La Ferrassie 1 (LF1) ήταν ο πρώτος σκελετός που βρέθηκε στο βράχο La Ferrassie το 1909 και εξακολουθεί να είναι ένας από τους πιο ολοκληρωμένους σκελετούς του Νεάντερταλ που έχουν βρεθεί ποτέ. Ο LF1 είναι ένας αρσενικός σκελετός του Νεάντερταλ, που βρέθηκε στη Dordogne και εκτιμάται ότι είναι ηλικίας 70.000-50.000 ετών. Πέθανε όταν ήταν μεταξύ 40 και 55 ετών – μια σχετικά μεγάλη ηλικία σε αυτό το είδος. Ήταν ένας αρκετά ψηλός Νεάντερταλ (172 εκατοστά ή πέντε πόδια οκτώ ίντσες) και ζύγιζε περίπου 85 κιλά.
Ως μέρος της έρευνάς μας, χρησιμοποιήσαμε νέες μη επεμβατικές τεχνολογίες για να ολοκληρώσουμε τις άμεσες παρατηρήσεις μας στον σκελετό του LF1. Παρατηρήσαμε αρκετές ανωμαλίες στη σπονδυλική στήλη και στο σχήμα της κλείδας. Μια αξονική τομογραφία αποκάλυψε ότι αυτό πιθανότατα οφειλόταν σε κάταγμα της αριστερής κλείδας, το οποίο συνέβη πριν το άτομο ενηλικιωθεί.
Αυτό δεν ήταν το μόνο κάταγμα που υπέστη αυτό το άτομο. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι αυτός ο Νεάντερταλ έσπασε επίσης μέρος του μηριαίου οστού του. Βρήκαμε επίσης εκφυλιστικές βλάβες στη σπονδυλική στήλη του, σύμφωνες με την οστεοαρθρίτιδα. Και προηγούμενες έρευνες έδειξαν επίσης ότι έπασχε από ασθένεια των πνευμόνων – η οποία θα μπορούσε να ήταν η αιτία θανάτου.
Μεγαλώνοντας με χάρη
Αυτό που δείχνει όλο αυτό είναι ότι πολλοί Νεάντερταλ μπορεί να έζησαν μεγαλύτεροι από ό,τι υπολογιζόταν προηγουμένως – όπως και οι σημερινοί άνθρωποι. Και πιστεύεται επίσης ότι όπως και εμείς, κάποιες ομάδες Νεάντερταλ έθαψαν πραγματικά τους νεκρούς τους.
Γαλλικές τοποθεσίες όπως το La Chapelle-aux-Saints και το La Ferrassie έχουν παράσχει στοιχεία που το υποστηρίζουν. Στο La Ferrassie, τουλάχιστον πέντε από τους σκελετούς δείχνουν προσανατολισμό Ανατολής-Δύσης και οι δύο ενήλικες δείχνουν τον ίδιο προσανατολισμό αλλά έχουν αντίθετες κατευθύνσεις.
Ο Denis Peyrony, ο διευθυντής της ανασκαφής όταν βρέθηκε το La Ferrassie 1, έδειξε ότι αυτό το άτομο βρισκόταν ξαπλωμένο σε έναν «κηφικό λάκκο», μια σκόπιμα σκαμμένη τρύπα όπου τοποθετήθηκε το πτώμα. Και οι παρατηρήσεις μας που κοιτάζουν την επιφάνεια των οστών και τον τρόπο με τον οποίο σπάνε τα οστά συνάδουν με την ταφή του πτώματος λίγο μετά το θάνατο. Το πτώμα επίσης δεν υπέστη ζημιά από σαρκοφάγα – κάτι που θα συνέβαινε αν το πτώμα είχε αφεθεί πίσω από την ομάδα.
![](https://hellas-now.com/wp-content/uploads/2023/11/neanderthalscaredforeachother3.jpg)
Όπως οι σημερινοί άνθρωποι, λοιπόν, φαίνεται ότι οι Νεάντερταλ, αν τραυματίστηκαν, έλαβαν βοήθεια από άλλα μέλη της ομάδας, κάτι που τους βοήθησε να επιβιώσουν – με μερικούς από αυτούς να φτάνουν σε προχωρημένη ηλικία. Ίσως λοιπόν είναι καιρός να αλλάξουμε το στερεότυπο μας για τους θηριώδεις, τραμπούκους Νεάντερταλ και, αντί αυτού, να αρχίσουμε να τους βλέπουμε με τον σεβασμό και το δέος που πραγματικά τους αξίζει.